“Als je minder denkt, denk je beter”

Met een leeg hoofd ben je meer in staat om innovatief te denken.

Eerst even over het woord meditatie. Veel mensen denken misschien dat meditatie zweverig gedoe is. Dat is het niet.

Is meditatie spiritueel? Ja, alleen dan zonder fratsen. Je keert naar binnen toe, leegt je hoofd en geeft het rust. De dogma’s van religie hebben er niet zoveel mee te maken.

Wat ik interessant vind aan meditatie is dat er steeds meer wetenschappers zijn die er onderzoek naar doen. Rationele mensen dus, die kijken naar het effect van spiritualiteit op onze hersenen. Iemand zoals Noshe Bar.

Noshe is als neurowetenschapper verbonden aan verschillende instituten, zoals de Harvard Medical School en de Masschussets General Hospital. In de zondageditie van de New York Times schreef hij een artikel over hoe meditatie je kan helpen om beter te denken. Samen met een student onderzocht Noshe wat de rol van mentale bagage is bij het bedenken van originele gedachtes, creativiteit en meditatie.

Noshe en zijn student deden verschillende vrije associatie experimenten bij de deelnemers. In één experiment moesten de ene groep deelnemers zeven nummers onthouden, en de andere groep twee. Vervolgens kregen ze woorden voorgelegd waar ze snel op moesten reageren (bijv. banaan / aap, kip / ei).

Uit het experiment kwam dat de deelnemers die zeven nummers moesten onthouden veelal meer standaard associaties maakten, bijvoorbeeld: wit / zwart (zoals ik hier zelf boven ook doe!). Mensen die minder nummers moesten onthouden maakte verassende associaties zoals bijvoorbeeld: wit / wolk.

Wat Noshe en zijn student aantonen is dat het belasten van het (korte termijn) geheugen effect heeft op hoe origineel je kunt denken. Juist door je hoofd te legen, door meditatie, geef je ruimte aan innovatieve gedachtes.

Noshe zelf doet dat door zichzelf elk jaar een cadeau te geven: een week lang in stilte leven en mediteren bij een vipanassa meditation retreat, een fysieke plek waar hij dus in alle stilte de vraagstukken kan ontdekken die voor hem belangrijk zijn.

Een ander voorbeeld. In het tijdschrift Think staat een interview met Sam Harris. Harris is filosoof, neurowetenschapper en schrijver. Met zijn boek Van God Los schopte hij tegen veel religieuze benen. In zijn nieuwe boek, Het Morele Landschap, heeft hij aandacht voor spiritualiteit.

Een vreemde combinatie toch, een neurowetenschapper, een atheïst zelfs, die zich bezighoudt met mindfulness? Harris zelf vindt van niet. Meditatie stamt uit boeddhistische doctrines, maar heeft niet per definitie sporen van religie, is wat hij zegt.

Als voorbeeld noemt hij mantra’s. Bij een mantra verheerlijk je een bepaalde hindoeïstische god. Door de woorden de chanten, ga je er onbewust op zoek naar de betekenis van de woorden, waardoor je in feite al bezig bent met de religie. Bij meditatie heb je niet per se woorden om op te mediteren. Het doel is om je hoofd te legen.

Dat wetenschappers zich met spiritualiteit bezig houden is volgens mij een goede zaak. Ik ben ervan overtuigd dat deze onderwerpen het waard zijn om te onderzoeken. Als we als soort soort daadwerkelijk pleiten voor vooruitgang, moeten we misschien eerst naar binnen keren om ruimte te geven voor originele gedachten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *