Open ogen

Het is een algemeen probleem dat de leesvaardigheid van mensen de afgelopen zestig jaar is verslechterd. De komst van nieuwe, sociale technieken spelen hier een belangrijke rol in. We kunnen een samenvatting downloaden zonder ervoor te betalen. Moeten we wel even lezen op een scherm, maar ach, dat kan geen kwaad. Toch?

Onlangs las ik het boek van Nicholas Carr over hoe internet onze hersenen veranderen.  Carr besteedt een heel hoofdstuk aan het ‘diep lezen’ van tekst. Wie boeken leest kent het fenomeen; Diep lezen lijkt een beetje op een trance.

Het is het moment dat je volledig opgezogen wordt in een stuk tekst, waarbij je het gevoel hebt dat je een spons bent die alle informatie opzuigt. De gehele atmosfeer van de uitgelegde situatie lijkt op haar plek te vallen en je begrijpt de daadwerkelijke diepe lagen die er zijn geschreven.

Op het internet kun je niet diep lezen. Althans, niet zoals je dat kan in een boek. Dit heeft te maken met bepaalde delen van je hersenen. Zo gebruik je op internet hetzelfde gedeelte van je hersenen dat je gebruikt wanneer je een kruiswoordpuzzel probeert op te lossen. Dat komt omdat je teksten op internet scant.

Ga het voor jezelf maar eens na. Als je iets nodig hebt dan zoek je het op via Google. Zodra je een tekst ziet wil je zo spoedig mogelijk weten waar de tekst over gaat. Je scant de tekst onder andere op titel, onderwerp, tussenkopjes, hyperlinks en lengte. Voor dit vluchtige scangedrag  gebruik je een ander hersendeel dan wanneer je het effect van het diepe lezen wilt bereiken. Je bent meer met puzzelen bezig dan met lezen.

Carr beweert dat het diepe lezen nodig is om een bepaalde contemplatie te bereiken. Om kennis op een diep niveau te begrijpen is contemplatie vaak nodig.  Op het moment dat je in alle volledigheid een boek leest ben je bezig met stimuleren van je intellectuele geest.  Joseph Addison, zei ooit het volgende: ‘Reading is to the mind what exercise is to the body’, een citaat wat ik van harte bij me draag.

Op het internet is alles een eindeloze koppeling van elkaar. Je eigen hersenen hoeven die juiste informatie niet meer aan elkaar te koppelen omdat we daar hyperlinks en andere sociale technieken (RSS readers, Twitter) voor hebben. Dat maakt het wel moeilijker om al die informatie een plek te geven in je hersenpan. Het onthouden van informatie lukt vaak niet omdat de bruggetjes al voor ons gemaakt zijn. Het is een frustratie die zich uiteindelijk omzet tot een overdaad aan informatie, ook wel information overload genoemd.

Maar ik maak me ook een beetje zorgen. Hoewel ik aan de ene kant nieuwe sociale, technologieën met open armen omhels, ben ik bang dat dit ten koste gaat van een van de grootste deugden die de mensheid tot nu toe heeft gekend; Het lezen van boeken. Ik zie het helaas al om me heen gebeuren. Veel generatiegenoten lezen liever geen boeken, maar kijken televisie, spelen games en internetten een paar uur per dag. Doe ik ook natuurlijk ook, maar ik ben blij dat ik überhaupt nog de moeite neem om zo nu en dan een boek te lezen.

Ik ben blij dat ik kan zeggen dat het lezen van ‘Het Ondiepe’ van Nicholas Carr een keerpunt is. Allereerst komt het zelden voor dat ik boeken volledig uitlees. Het uitlezen van dit boek was wat dat betreft al een overwinning.

Ten tweede was de inhoud van dit boek zo ijzersterk dat ik af en toe twijfelde of ik nog wel op het juiste pad zat. Ik houd van internet en doe dat al vanaf het moment dat ik online ben, maar mede dankzij dit boek ben ik wel gaan twijfelen of het wel slim is om zoveel online te zijn.

Als social media veelpleger ben ik gewend om zo’n beetje 24/7 online te zijn (zonder smartphone overigens), maar in die tijd heb ik te maken met ontieglijk veel ruis waar ik eigenlijk niets aan heb. Tijdverspilling die ik misschien beter kan gebruiken aan het aanleren van nieuwe vaardigheden zodat mijn hersenen fris en fruitig blijven zodat ik niet in het robotpak van Google hoef te passen.

Het openlijk omarmen van internet zal voortaan minder frequent zijn. En, vanaf nu af aan altijd met de ogen open.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *