Waarom vertellen we eigenlijk verhalen? #storytelling

Waarom storytelling werkt? Om het antwoord op die vraag te krijgen moeten we wat dieper duiken.

Wij mensen leven in een wereld van verzinsels. We verslinden films, series, boeken, games, kranten, tijdschriften, Whatsapp-berichten, Facebookupdates, tweets, blogs en noem het maar op.

Het vertellen van verhalen is zo normaal voor ons geworden dat het bijna net zo vanzelfsprekend is als ademen. Toch kan het geen kwaad om eens goed na te denken over waarom we verhalen vertellen. Want waarom doen we dat eigenlijk?

Wie storytelling wil begrijpen, moet die vraag zien te beantwoorden. En om dat te doen moeten we eerst de mens en zijn drang om verhalen te vertellen begrijpen.

Cro-magnonmens

De cro-magnonmens was het eerste mensenras met een drang om de wereld om zich heen te verbeelden. De vele rotstekeningen van jachtdieren in de grotten van Dordogne, waarvan sommigen wel 42.000 jaar (!) oud, zijn daar het goed bewaarde bewijs van.

Hoewel we het niet zeker weten, is het waarschijnlijk dat de Cro-magnonmens de tekeningen op rotsen niet alleen maakte uit verveling. De vele tekeningen van pre-historische jachtdieren brengt de wereld van de Cro-magnon mens in beeld en geeft het betekenis. Maar wie goed kijkt ziet ook verhalen.

Op enkele rotstekeningen zien we mannetjes met pijl en boog en speren die op grote jachtdieren jagen. Een enkele keer zien we een jager die ten prooi is gevallen van het jachtdier.

Dood? Wie weet? Misschien werden deze tekeningen vooral gebruikt om nieuwe jagers de gevaren van het jagen te leren. We weten het niet zeker, dus blijft het hypothetisch, maar met deze gedachte krijgen de rotstekeningen een andere betekenis.

Ze vormen namelijk een verhaal.

Heider en Simmel

Waarom storytelling werkt is ook iets wat Heider en Simmel kunnen uitleggen. Dat wij mensen graag betekenis toekennen aan de wereld om ons heen wordt ook bevestigd door een experiment van twee wetenschappers (Heider en Simmel). Zonder al te veel te verklappen raad ik je aan om eerst de video te bekijken.

Wat heb je zojuist gekeken? Als je heel rationeel bent dan zeg je dat je een paar geometrische voorwerpen hebt gezien die een beetje heen en weer bewegen.

Maar waarschijnlijk zag je een verhaal.

Ik zag twee driehoeken en een cirkel en kenmerkte deze voorwerpen (onderbewust) als karakters. Verder zag ik een kamer, met daarbij een deur.

Voor je het weet hebben we alle ingrediënten van een verhaal: We hebben karakters, we hebben een podium en we hebben een gebeurtenis (beweging).

Wat we niet hebben is tekst en uitleg. En toch zullen de meesten van ons een verhaal toekennen aan de video.

Mijn interpretatie:

Dit verhaal gaat over een vader die zijn dochter wil beschermen. We hebben drie karakters: De vader (Grote Driehoek), de dochter (Cirkel) en de vriend (Kleine Driehoek)

Driehoek en Cirkel komen thuis om bekend te maken dat ze in een relatie zijn.

Daar wacht de vader van Cirkel (Grote Driehoek) de twee op en keurt direct de relatie af. Wat volgt is een strijd tussen de Grote Driehoek en Kleine Driehoek.

Aanvankelijk lukt het Grote Driehoek om Kleine Driehoek te verjagen en om zijn dochter naar binnen te nemen en te beschermen.

Via een list weet Kleine Driehoek echter toch binnen te komen en rent hij samen met Cirkel weg in de grote, wijde wereld.

Waarschijnlijk heb jij een compleet ander verhaal in gedachte, maar de kans is aanwezig dat je een of ander verhaallijn in gedachte had terwijl je naar de video keek. Afijn, je krijgt een beetje een beeld waarom storytelling werkt zoals het werkt.

Hoe komt dat?

Wij mensen willen betekenis geven aan de wereld om ons heen, zelfs als er in eerste instantie geen emotionele betekenis aanwezig is.

We kennen gevoelens toe aan dieren toe omdat we denken dat zij dezelfde emoties hebben als een mens.

Hoewel daar ongetwijfeld een kern van waarheid in zit, is het toekennen van betekenis juist hetgene wat ons onderscheid van dieren. Wij zijn storytelling animals, zoals Jonathan Gotsschall zo mooi omschrijft in het gelijkgenaamde boek (aanrader!).

Tot slot

We vertellen dus verhalen om de wereld om ons heen van betekenis te voorzien.

De Cro-magnonmens deed dat door scenes uit de jacht te illustreren op rotswanden en jijzelf deed dat zojuist terwijl je keek naar de video van Heidel en Simmer.

In onze huidige maatschappij wordt de betekenis vaak hapklaar aan ons gegeven. In films, boeken (romans), games, televisieseries, kranten wordt het verhaal vaak voor ons gecreëerd, niet door ons. Dat neemt niet weg dat er steeds vaker ruimte komt voor eigen denkkracht.

Een goed verhaal laat bouwt spanning op en laat vaak bewust bepaalde elementen weg zodat we onszelf hardop vragen stellen. We noemen dat interactie.

Er ontstaan steeds nieuwere, interactieve vormen van storytelling, maar in essentie draait het om het allemaal om een onderbewust oerinstinct: Het geven van betekenis aan de wereld om ons heen.

Vanuit deze gedachte komen alle andere redenen waarom we verhalen vertellen. We vertellen tenslotte ook verhalen om een connectie te maken met anderen en om tot actie te komen, zoals bijvoorbeeld het doorvertellen van een verhaal.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *